Entèrnèt, sé kisa ?

(Serge RESTOG)

 

 

         Pyès gwo ladjè pa fèt. Yo kité sa ba sé grangrèk-la ki ka travay anlè lasyans, pou yo sa bokanté lenfômasyon ant yo, pou yo sa bokanté mo matjé, son, pôtré, adan sé linivèsité-a. Apré sa, sé tout moun ki ni lôdinatè, ki vini anlè twèl zagriyen-an pou chaché lenfômasyon. Lè yo ka chèché lenfômasyon adwèt kon agôch, konsa, moun ka di, yo ka navidjé anlè entèrnèt.

         Pou di twèl zagriyen, moun ki ka palé anglé, ka di web. Pou palé di entèrnèt moun pé di " mwen ka alé wè kisa i ni anlè web-la jôdi-a". Dôt moun ka di osi, "anlè world wide web-la. (www), sa vlé di, entèrnèt osi, twèl zagriyen-an ki ka fè tout lantoun latè-a.

         Kisa ou ni bizwen pou'w alé navidjé anlè entèrnèt ?

         Pou'w alé navidjé anlè entèrnet, ou ni bizwen

         - an lôdinatè,

         - an modem,

         - an program yo kriyé MICROSOFT INTERNETEXPLORER oben NESCAPE NAVIGATOR,

         -épi an téléfôn.

         Si ou lé vwéyé an lèt, an lenfômasyon, an fakti, ba an lantoupriz, ba an magazen ki nenpôt koté anlè latè-a, ou ka wouvè program entèrnèt la ou ni a, EXPLORER oben NETSCAPE. I ka wouvè anlè an finèt ki sé an karé ki anlè lékran lôdinatè a. Adan finèt-tala ou ka wè sa yo kriyé an paj douvan ( Anglé : Home page, Fransé : Page d'accueil, Kréyôl : Paj douvan). Anlè Paj douvan-an, chèché (Anglé : Compose mail), (Fransé : Composer un message), (Kréyôl : Matjé an mésaj). Anlôt paj ka parèt. I ka mandé'w ladrès lantoupriz la ou lé vwéyé fakti'w la. Ou ka tapé an lèkzanp ladrès kon tala : "kapistrel (arobase) sasi.fr". Ou ka rantré fakti-a anlè paj-la. Apré sa, ou ka frapé ENTREE. Sé konsa yo ka di ou ka vwéyé an e-mail (Anglé : e-mail / electronic mail), (Fransé : mél / message électronique), (Kréyôl : mél / mésaj élèktronik)

         Apenn an batzyé, mésaj ou a ja rivé jik lôtbô dlo, si sé an péyi ki lwen. Fakti-a ka rantré adan bwètlèt lantoupriz la . Moun-lan, pé réponn ou lamenm. I pé vwéyé ba'w tèks, foto, jounal, liv, film siléma, tout dôt kalté film, lajan, program  lôdinatè, mizik. Ou pé wè osi, pôtré moun lantoupriz la épi tann li ka palé ba'w lamenm la. Zôt pé wè yonn alôt, palé yonn épi lôt, si ou ni an kaméra.

         Adan lékôl-la, entèrnèt pou la, pou dévlopé rilasyon ant sé lékôl-la adan péyi-a, é, dévlopé rilasyon andérô péyi-a. Jôdijou, Matinik pa an ti péyi ki pèd lôtbô dlo sé gran péyi-a. Matinik, épi tousa ki nèf adan zafè konminikasyon an, an mitan yo. An menm moman, an mouvman ka fèt nenpôt koté anlè latè-a, Matinik adan mouvman-an osi.

         Entèrnèt, sé konbyen lajan ?

         I fôk ou ni an lôdinatè. Atjôlman pri'y sé, oliron 4 000/6 000 fran. An MODEM, 600/1 000 F. An program pou navidjé, EXPLORER oben NESTCAPE, 0 F. An provider (A : Provider, F ; Prestataire de service, K : servè entèrnèt), tala ki ka permèt ou rantré anlè entèrnèt. I ka mandé'w pran an abônman ki ka pati dépi 60 F rivé jik 200 F pou an mwa. Epi pou fini, ou ja ni an abônman téléfôn, nôrmal.

                                               Serge RESTOG.

                                               serge_restog@hotmail.com