COSPAS - SARSAT

(International Commitee for Space Research/International Satellite System for Search and Rescue)

(Serge RESTOG)

              Baliz détrès Cospas/Sarsat ka sèvi pou endé pou chaché èk sové tousa ki pèd an lanmè, tousa ki pèd anlè latè, si aviyon tonbé adan lanmè, tousa ki ni bizwen soukou. Epi baliz détrès la moun pé sav lamenm adan an bat zyé ki koté ou yé, ki koté ou tonbé a é yo pé vini chèché’w, é pòté’w soukou.

            Poutoutbon, moun koumansé kabéché anlè sa, lè lanné 1970, an aviyon ki té ka navidjé, épi dé méritjen ki té sòti adan an kongré, tonbé adan réjyon Alaska. Bon enpé moun pati alé chèché yo, mé, jik jòdi, yo pa janmen ritouvé yo. Dépi tan-tala, sé méritjen-an di, i fòk tout aviyon ni abò yo, an ELT (Emergency Locator Transmitter), an lémétè ki ka di la ou yé, lè ou bizwen soukou. Lémétè-tala ka mété kòy anrout tousèl, lè i touché dlo oben latè. I ka vwéyé an sinyal, pou di ki koté ou ni bizwen soukou-a.

          Pou Cospas/Sarsat maché, dabò pou yonn, i fòk ni, an baliz détrès ki ka maché anlè frékans 121,5 MHZ oben 406 MHZ (mégahertz). Sa sé baliz détrès moun ka ni anlè bato, aviyon, èk sa ki ka maché atè.

          Lè baliz détrès la ka travay anlè frékans 121,5 MHZ la i ka vwéyé an sinyal ki ni ansèl ton, ki satélit-la ka risivwè é ka rivwéyé’y anlè boul latè a ba sé stasyon-an. Anlè boul latè a i ni an bon enpé stasyon ki la pou risivwè sé sinyal sé satélit-la. I ni 17 stasyon ki simen anlè 10 péyi. Sé kat péyi, (La France, les Etats-Unis, Le Canada et l’Union Soviétique), ki mété doubout Cospas/Sarsat  lanné 1979. Lanné 1982 yo té ka vwéyé dan syèl primyé satélit la. Lanné 1984, yo té ka déklaré ki sistenm-lan ka maché obidjoul. Sé kat péyi Cospas/Sarsat la té ka siyen ansanm, li primyé juiyé 1988, pou di ki yo dakò pou sistenm-tala maché pannan tjenz lanné é yo ké, chak senk lanné, rabouté’y ankò senk lanné. Atjòlman la, sé 25 péyi ki ka sanblé adan lalyans Cospas/Sarsat.

            Lè sé stasyon-an risivwè sinyal sé satélit-la, yo ka fè katjil yo pou yo touvé an ki pozisyon anlè boul latè a, baliz détrès-tala yé. Epi sé baliz détrès 121,5 MHZ la yo pé ritrouvé moun oliron 2 500 tjilomèt  alantou chak stasyon ki anlè boul latè a.

          Lè baliz détrès la ka travay anlè frékans 406 MHZ la i ka vwèyé an mésaj kodé ki sé satélit-la konnèt. Sa ka fè ki, sé stasyon-an ka risivwè modèl baliz détrès tala nenpòt ki koté anlè boul latè a. Adan mésaj kodé a i ni anchay lenfòmasyon, kontèl non péyi-a la baliz détrès la réjistré, chak baliz détrès la ni pròp tit li ki ta’y, épi dòt ankò.

            Apré, pou Cospas/Sarsat maché, i fòk i ni an latilyé satélit ki ka risivwè sinyal sé baliz-la. Sé satélit-la, la, konsi yo té zorèy ki pann adan syèl-la èk ka kouté lajounen kon lannuit. Yo ka pran sinyal sé baliz détrès la èk yo ka rivwéyé yo ba sé stasyon-an ki anlè boul latè a. Sé satélit-la ka déplasé ant pòl nò èk pòl sid adan oliron 100 minit tan. I ni dé satélit SARSAT ki sé, ta sé méritjen-an. Sé la NASA (National Aeronautics and Space Administration) ki travay anlè sa.

            Jòdijou, sé NOAA (National Oceanic And Atmospheric Administration) ki ka otjipé kòy di Cospas/Sarsat. Andidan sé satélit-la, i ni an résèptè 121,5 MHZ ki ta sé kanadyen-an é résèptè 406 MHZ, ki ta sé fransé-a. I ni ankò, dé satélit COSPAS otila sé satélit-la èk sé résèptè-a sé ta sé sovyétik-la.

Pou Cospas/Sarsat maché, pou bout, sé adan sé stasyon-an ki anlè boul latè a yo ka risivwè sé sinyal-la sé baliz détrès la é sé la ou pé sav ki koté anlè boul latè a, baliz détrès-tala yé. Sé la yo ké di’w, ki yo ka wè an baliz détrès anlè an pwen kontèl 14° 58 00 N/58° 19 00 W.

            Sé anlè pwen-tala an létjip moun ka pati, ka alé fè wouchach pou éséyé touvé sé moun-lan ki ni bizwen soukou-a é ki mété baliz détrès-tala anrout.

                    An dé mo nou pé di :

An moun ka pèd, i ka mété baliz détrès li anrout.

 Baliz détrès la ka vwéyé an sinyal anlè frékans 121.5 MHZ oben 4O6 MHZ.

Sé satélit-la ka risivwè sinyal-tala.

Sé satélit-la ka rivwéyé sinyal-la yo risivwè a ba stasyon ki anlè boul latè a.

Sé stasyon-an ki anlè boul latè a ka risivwè sé si sinyal sé satélit-la. Sé la yo ka di’w an ki koté baliz-la yé.

Anlòt group moun ka pati anlè pwen-tala pou chaché èk sové sa ki pèd.